"QIGONG LECĄCY ŻURAW
- STAROCHIŃSKIE ĆWICZENIA UZDRAWIAJĄCE"

Liu Zhongchun
(Fragment książki)

FORMY I STYLE

Dziś istnieją różne formy Qigong, różne szkoły związane z tą czy inną tradycją kulturalną, z tą czy inną religią. Jest Qigong taoistyczny, konfucjański, buddyjski, medyczny, ludowy, a także "twardy" czyli sztuki walki.

Taoistyczny Qigong stawia sobie za cel zachowanie harmonii ciała i umysłu, zachowanie zdrowia oraz przedłużenie życia. Taoiści ćwiczą się głównie w gromadzeniu energii zwanej qi w dolnym dantian (dantian dosłownie znaczy "pole eliksiru"). Jest to pewien rodzaj zbiornika znajdujący się wewnątrz ciała ludzkiego, miejsce, gdzie gromadzi się zapas energii, który może być uruchomiony, gdy organizm zgłasza zapotrzebowanie. Badając ciało ludzkie przyjętymi na Zachodzie metodami anatomicznymi nie znajdziemy tam żadnego takiego ograniczonego jakimikolwiek ściankami zbiornika. Podobnie jak nie odnajdziemy meridianów, którymi płynie energia. Także nie są one oddzielone - jak to ma miejsce w przypadku naczyń krwionośnych czy limfatycznych - żadnymi ścianami. Energia - inaczej niż krew czy limfa - nie potrzebuje żadnych ścianek, by płynąć wyznaczoną trasą, czy też zgromadzić się w określonym obszarze. Meridiany to "trasy", którymi płynie energia o koncentracji znacznie wyższej niż w pozostałych częściach organizmu.

Dantian natomiast to obszar, coś w rodzaju kuli, gdzie gromadzi się energia. W ciele ludzkim występują trzy największe dantian: dolny który znajduje się w brzuchu, w okolicy mieszczącej się między pępkiem i kręgosłupem; środkowy, który znajduje się w samym środku klatki piersiowej, mniej więcej tam, gdzie serce; a wreszcie górny, który znajduje się, wewnątrz mózgoczaszki. Konfucjański Qigong jest ściśle związany z konfucjańskimi naukami o społeczeństwie i rządzeniu nim, w myśl których człowiek szlachetny i dobrze ułożony powinien być lojalny, spokojny, mieć szerokie horyzonty. Uprawiając Qigong człowiek stawia sobie za cel wytworzenie w sobie - w drodze specyficznych ćwiczeń - takiej energii, która sprawi, że będzie miał te pożądane cechy.

Najważniejszym celem buddystów jest osiągnięcie oświecenia. Doskonalą więc głównie umysł, co wiąże się także z rodzajem uprawianych przez nich ćwiczeń Qigong. Ćwiczą głównie górny dantian.

Medyczny Qigong i medycyna chińska są ze sobą nierozerwalnie związane. "Żółtego Cesarza Księga Medycyny Wewnętrznej'' we wszystkich swoich częściach w tej czy inne formie mówi o Qigong. A to po prostu dlatego, że qi - energia jest pojęciem fundamentalnym dla medycyny chińskiej: smak, zapach czy właściwości lecznicze ziół są związane z rodzajem ich qi, meridiany związane są z qi, stan zdrowia ciała i umysłu związany jest z qi. W ,,Żółtego Cesarza Księdze Medycyny Wewnętrznej" napisano m.in.: "Jeśli osiągniesz stan doskonałego wyciszenia, uspokoisz rozbiegane myśli, energia będzie prawidłowo krążyła po wszystkich meridianach ciała. Wówczas i krew będzie prawidłowo odżywiać całe ciało. W takich warunkach choroba się nie pojawi, gdyż nie ma się skąd wziąć." Dzisiejszy medyczny Qigong wykorzystuje ćwiczenia opracowane przez inne jego kierunki - taoistyczny, konfucjański, buddyjski czy ludowy - do samoleczenia i leczenia ludzi. Ten kierunek jest obecnie najbardziej popularny w Chinach.

Qigong ludowy rozwijał się całymi stuleciami. W pewnych rodzinach z pokolenia na pokolenie przekazywano określony styl ćwiczeń - różny w różnych rejonach kraju. Tak kształtowali się nauczyciele, z których każdy ćwiczył z kilku lub kilkunastoosobową grupą na bliższych znajomych i przyjaciół Ten sposób uprawiania Qigong jest dziś w Chinach dość popularny.

Qigong twardy czyli Kung Fu wykorzystuje prawo, które mówi: w które miejsce skierujesz swoją myśl, tam podąża również twoja energia. Koncentrując się więc na odpowiednich partiach ciała wysyłamy tam silny ładunek energii, co pozwala nam zwyciężyć przeciwnika.

Obecnie panuje tendencja, by wszystkie rodzaje Qigong przenikały się nawzajem, by nawzajem wykorzystywały opracowane przez inne kierunki ćwiczenia, korzystały z ich dorobku teoretycznego.

Formy Qigong można też podzielić ze względu na sposób ćwiczeń. Istnieje więc daoyin - prowadzenie, tuna - oddech, zuochan czyli zen - medytacja, wuqinxi - zabawa pięciu zwierząt i inne. Formy te można podzielić również ze względu na to, czy są ruchome, tzn. polegają na wykonywaniu określonych sekwencji ruchów, czy też są statyczne - stojące, siedzące bądź leżące.

Niektóre z praktykowanych form są tradycyjne - od wieków przekazywane w niezmienionej postaci z pokolenia na pokolenie - inne zostały opracowane współcześnie na podstawie tradycyjnych form i teorii medycyny chińskiej. Nowe są prostsze - nie zawierają tylu długich sekwencji ruchów - są bardziej uniwersalne, są rozwinięciem starych form w dostosowaniu do pojawiających się współcześnie chorób. Np. styl chodzący został opracowany specjalnie w celu leczenia raka (choć leczy także i inne choroby jak np. dolegliwości serca, wątroby i innych narządów wewnętrznych): za pomocą szybkiego, energicznego oddychania i szybkiego chodzenia człowiek wzbudza w sobie energię . Opracowała go w latach siedemdziesiątych mistrzyni Guo Lin, gdy sama zachorowała na raka, a cztery operacje przez które przeszła, nie przyniosły rezultatu. Wówczas przypomniała sobie tradycyjnie uprawiany w jej rodzinie Kung Fu i opierając się na nim stworzyła swój własny styl. Kiedy okazał się skuteczny w jej własnym przypadku, zaczęła go rozpowszechniać z dużym powodzeniem.

Styl Lecący Żuraw stworzony na początku lat osiemdziesiątych jest niebywale uniwersalnym stylem, który otwiera wszystkie meridiany (dwanaście głównych i osiem zwanych cudownymi lub nadzwyczajnymi), a także odblokowuje wszystkie stawy, które zazwyczaj bywają zablokowane. Dzięki temu przywraca harmonię energetyczną w całym organizmie, a więc pozwala wyleczyć różne choroby.

Medytacja, to formy statyczne, które prowadzą do wyciszania, to powrót do naturalnego pełnego spokoju stanu umysłu.

Najogólniej mówiąc Qigong służy temu, byśmy wracali do swego naturalnego, opartego na harmonii stanu. Ponieważ powrót nie jest łatwy, a naruszenie harmonii miewa różny charakter, ludzie stworzyli różne postaci Qigong. Generalnie, powrót do stanu naturalnego polega na uregulowaniu umysłu (czyli osiągnięciu koncentracji), oddechu i ruchu lub pozycji. Każda forma Qigong posługuje się tymi trzema elementami.

Qigong to samoleczenie, samouzdrawianie poprzez przywrócenie utraconej harmonii: zarówno harmonii wewnętrznej, harmonii społecznej, jak i harmonii z naturą. Sposób samouzdrawiania polega na przywróceniu równowagi i naturalnych funkcji organizmu. Zupełnie inaczej niż w medycynie zachodniej, w myśl zasad której występującą gorączkę należy stłumić, bakterii - zabić, wrzód - wyciąć.

Był czas, kiedy Qigong został w Chinach niemal zupełnie zapomniany, ponieważ władze go ideologizowały, gdyż posługiwały się nim różne kierunki religijne, władze zaś odnosiły się z niechęcią do wszelkich religii. Po pewnym jednak czasie stało się jasne, że Qigong to tylko narzędzie (co prawda inne narzędzie niż łopata czy młotek, bardziej subtelne, ale jednak narzędzie), które może służyć każdemu niezależnie od jego światopoglądu, więc ideologizowanie go nie ma sensu. Podobnie jak nie miałoby sensu twierdzenie, że komputer jest czymś złym, gdyż posługują się nim kapitaliści, albo że laser jest czymś złym, gdyż posługują się nim komuniści. Stało się też jasne, że byłoby niewybaczalnym błędem zaprzepaszczenie oryginalnego wkładu Chińczyków - jakim .jest Qigong - do medycyny światowej, jak też umniejszanie ich wkładu do ogólnoludzkiej cywilizacji i kultury. Stopniowo wiec Qigong powracał do łask.

W latach siedemdziesiątych tu i ówdzie różni mistrzowie prowadzili już zajęcia w parkach czy na placach. Istniało też jedno czy dwa sanatoria, gdzie mistrzowie prowadzili dla chorych zajęcia z zakresu Qigong siedzącego i leżącego. W 1979 roku powstało jako pierwsze w kraju Pekińskie Stowarzyszenie Qigong, gdzie zrzeszały się osoby uprawiające styl chodzący, formę stojącą i styl Dzikiej Gęsi. Niebawem w każdej prowincji, niemal w każdym mieście powstały podobne stowarzyszenia, które zaczęły wydawać własne czasopisma, organizować wykłady, zajęcia, gabinety lecznicze i stałe ośrodki. Utworzono też Krajowe Stowarzyszenie Qigong. W latach osiemdziesiątych miliony osób w całym kraju uprawiały już różne style Qigong. Niektóre z nich stały się ostatnio bardzo popularne. Należy do nich m.in. tzw, Qigong pachnący. Polega on na tym, że osoby, które go uprawiają, grupowo, drepcąc w miejscu, wykonują rękoma pewne ruchy. Po pewnym czasie wokół nich daje się wyczuć... zapach kwiatów.

Powstały też placówki, które zajmują się badaniem zdolności człowieka do posługiwania się energią qi. Należy do nich założona w Pekinie przez pisarza Ke Yunlu Akademia Naukowego Badania Istoty Człowieka, gdzie bada się i opisuje zdolności najsłynniejszych mistrzów i najbardziej niezwykłych talentów samorodnych w posługiwaniu się energią qi.